मांडवगण फराटा प्रतिनिधी – संतोष साळुंके
मांडवगण फराटा, ता. शिरूर : वैद्यकीय क्षेत्र म्हटले की अनेकदा स्पर्धा, सुविधा आणि रुग्णसंख्या यांची चर्चा होते. मात्र, शिरूर तालुक्यातील मांडवगण फराटा येथे घडलेल्या एका घटनेने हे सिद्ध करून दाखवले की, डॉक्टरांसाठी सर्वात मोठी स्पर्धा ही एकमेकांशी नसून मृत्यूशी असते. रुग्णाचा जीव वाचविणे हेच अंतिम ध्येय मानत गावातील आनंद हॉस्पिटल आणि वरद विनायक मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटल यांनी दाखवलेला समन्वय, सेवाभाव आणि वेळेशी केलेली शर्यत आज संपूर्ण परिसरासाठी प्रेरणादायी ठरत आहे.
ही केवळ एका रुग्णाच्या उपचाराची कथा नाही, तर मानवता, सेवाभाव, वैद्यकीय कौशल्य आणि डॉक्टरांच्या अथक प्रयत्नांची जिवंत साक्ष आहे. एका क्षणात मृत्यूच्या दारात पोहोचलेल्या व्यक्तीला नवजीवन देण्यासाठी दोन रुग्णालयांनी हातात हात घालून केलेली धडपड अनेकांच्या डोळ्यांत पाणी आणणारी ठरली.
रमेश जयसिंग मोरे हे उपचारासाठी आनंद हॉस्पिटलमध्ये आले असताना अचानक त्यांची प्रकृती अत्यंत गंभीर झाली. काही क्षणांतच ते बेशुद्ध पडले. त्या क्षणी उपस्थित प्रत्येकाच्या चेहऱ्यावर भीतीचे सावट होते. मात्र, डॉक्टरांनी घाबरण्याऐवजी वेळेशी स्पर्धा सुरू केली. परिस्थितीचे गांभीर्य ओळखत डॉ. अतुल सुराणा यांनी क्षणाचाही विलंब न करता तातडीने सीपीआर (CPR) सुरू केले. प्रत्येक छातीवर दिला जाणारा दाब म्हणजे एका जीवनाला पुन्हा उभे करण्याचा प्रयत्न होता. काही वेळात रुग्णाची स्थिती काही प्रमाणात स्थिर करण्यात यश आले.
या संपूर्ण घटनेचे दृश्य आनंद हॉस्पिटलच्या सीसीटीव्ही फुटेजमध्ये कैद झाले आहे. त्या फुटेजमध्ये डॉक्टर आणि वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांनी एकही क्षण न दवडता केलेली धडपड, धावपळ आणि जीव वाचविण्यासाठी सुरू असलेले प्रयत्न स्पष्टपणे दिसून येतात. प्रत्येक सेकंद महत्त्वाचा असल्याची जाणीव त्या दृश्यांमधून होते.
रुग्णाला अधिक प्रगत उपचारांची आवश्यकता असल्याचे लक्षात येताच त्याला तातडीने वरद विनायक मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटलमध्ये हलविण्याचा निर्णय घेण्यात आला. या वेळी संतोष इनामदार यांनी दूरध्वनीद्वारे रुग्णाच्या गंभीर अवस्थेची माहिती आधीच दिली. त्यामुळे डॉ. मनोज अंकुश भोसले आणि डॉ. सुनील पवार यांनी रुग्ण येण्यापूर्वीच संपूर्ण आपत्कालीन यंत्रणा सज्ज ठेवली.
रुग्ण रुग्णालयात दाखल झाला तेव्हा परिस्थिती अधिकच गंभीर होती. रक्तदाब नव्हता, नैसर्गिक श्वास थांबला होता आणि ईसीजीवर फ्लॅट लाईन दिसत होती. वैद्यकीय भाषेत ही अत्यंत चिंताजनक अवस्था मानली जाते. अशा वेळी अनेकदा आशा संपल्याचे मानले जाते. पण डॉक्टरांनी हार मानली नाही.
तातडीने पुन्हा सीपीआर सुरू करण्यात आला. अॅम्बू बॅगच्या साहाय्याने कृत्रिम श्वसन, आवश्यक जीवनरक्षक इंजेक्शन्स, औषधोपचार आणि आपत्कालीन उपचार अखंडपणे सुरू ठेवण्यात आले. जवळपास ४५ मिनिटे डॉक्टर, परिचारिका आणि संपूर्ण वैद्यकीय पथक मृत्यूशी झुंज देत होते. प्रत्येक क्षण तणावपूर्ण होता.
प्रत्येक प्रयत्नामागे एकच ध्यास होता—”हा जीव वाचलाच पाहिजे.”
अखेर त्या अथक प्रयत्नांना यश आले. जवळपास पाऊण तासानंतर रुग्णाच्या हृदयाचे ठोके पुन्हा सुरू झाले. त्या क्षणी उपचार कक्षातील प्रत्येकाच्या चेहऱ्यावर समाधान दिसून आले. त्यानंतर रक्तदाब स्थिर करण्यासाठी औषधोपचार करण्यात आले आणि रुग्णाला व्हेंटिलेटरवर ठेवण्यात आले.
या संपूर्ण उपचार प्रक्रियेचे वरद विनायक मल्टीस्पेशालिटी हॉस्पिटलमधील सीसीटीव्ही फुटेज देखील उपलब्ध आहे. या फुटेजमध्ये डॉक्टर, परिचारिका आणि वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांनी जवळपास ४५ मिनिटे अखंडपणे केलेले प्रयत्न स्पष्ट दिसून येतात. दोन्ही रुग्णालयांतील सीसीटीव्ही फुटेज हे केवळ व्हिडिओ नसून, सेवाभाव, तत्परता, वैद्यकीय कौशल्य आणि मानवतेचे जिवंत दस्तऐवज ठरत आहेत.
सुमारे दोन तासांच्या अथक उपचारांनंतर रुग्णाची प्रकृती स्थिर झाल्याने पुढील विशेष उपचारांसाठी त्याला बारामती येथे हलविण्यात आले. तेथे हृदयाला झालेल्या इजेवर उपचार करण्यात आले. आज सकाळी मिळालेल्या माहितीनुसार रुग्णाचा कृत्रिम श्वास काढण्यात आला असून तो आता स्वतः नैसर्गिक श्वास घेत आहे. ही बातमी समजताच कुटुंबीयांच्या डोळ्यांत आनंदाश्रू तरळले. मृत्यूच्या उंबरठ्यावरून परत आलेल्या आपल्या माणसाला पाहून त्यांच्या चेहऱ्यावर पुन्हा एकदा आशेचे हास्य फुलले.
या संपूर्ण उपचार प्रक्रियेत डॉ. अतुल सुराणा, डॉ. मनोज अंकुश भोसले, डॉ. सुनील पवार, डॉ. फडके तसेच दोन्ही रुग्णालयांतील डॉक्टर, परिचारिका आणि सर्व वैद्यकीय कर्मचाऱ्यांनी दाखवलेली तत्परता आणि सेवाभाव नागरिकांच्या कौतुकाचा विषय ठरला आहे.
यावेळी डॉ. मनोज भोसले आणि डॉ. सुनील पवार म्हणाले, “गेल्या जवळपास दहा वर्षांपासून आम्ही आपत्कालीन रुग्णसेवा देत आहोत. मृत्यूच्या दारात आलेल्या अनेक रुग्णांना वाचविण्यासाठी सातत्याने प्रयत्न केले असून अनेक वेळा यशही मिळाले आहे. आमच्यासाठी सर्वात महत्त्वाचे म्हणजे रुग्णाचा जीव वाचणे. कोणत्या रुग्णालयातून रुग्ण आला यापेक्षा तो सुरक्षितपणे घरी परतला, हेच आमच्यासाठी सर्वात मोठे समाधान आहे.”
ग्रामीण भागातील वैद्यकीय सेवांबाबत अनेकदा शंका व्यक्त केल्या जातात. मात्र, मांडवगण फराटा येथे घडलेली ही घटना त्या सर्व शंकांना ठाम उत्तर देणारी ठरली आहे. योग्य वेळी दिलेले सीपीआर, डॉक्टरांचे प्रसंगावधान, अत्याधुनिक उपचार, दोन रुग्णालयांतील प्रभावी समन्वय आणि संपूर्ण वैद्यकीय पथकाची अथक मेहनत यांच्या जोरावर एका कुटुंबाचा आधार पुन्हा उभा राहिला.
ही घटना एक गोष्ट अधोरेखित करते:
रुग्णालयांमध्ये स्पर्धा असू शकते, पण जीव वाचविण्याच्या क्षणी सर्व सीमा विरघळतात. त्या वेळी फक्त एकच ध्येय असते… “एक जीव वाचला पाहिजे.” आणि मांडवगण फराटा येथील या दोन रुग्णालयांनी ते ध्येय आपल्या कृतीतून साकार करून दाखवले आहे.
Users Today : 9
Users Yesterday : 353